W dniach 26–27 października 2026 roku w Akademickim Centrum Kultury i Mediów UMCS Chatka Żaka w Lublinie odbył się IV Kongres Towarzystw Naukowych pod hasłem „Towarzystwa naukowe w polityce naukowej państwa”. Wydarzenie, którego współorganizatorem był Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, stało się kluczową przestrzenią dyskusji nad rolą towarzystw naukowych w polskim systemie nauki, ich potencjałem społeczno-kulturowym oraz pozycją prawną.
Ponad 500 organizacji i 400 tysięcy członków
Skala działalności społecznego ruchu naukowego w Polsce jest znacząca – obecnie funkcjonuje ponad 500 towarzystw naukowych, które zrzeszają około 400 000 członków.
Podczas kongresu podsumowano osiągnięcia tych organizacji z ostatnich czterech lat oraz zaprezentowano je w szerszej perspektywie historycznej. Głównym celem zwieńczenia dwudniowych obrad było przyjęcie uchwały zawierającej postulaty wzmocnienia statusu prawnego towarzystw naukowych w Polsce.
Mentoring, współpraca i walka z luką pokoleniową
Przedstawiciele środowiska naukowego zwrócili uwagę na wielowymiarową rolę, jaką towarzystwa pełnią w codziennym funkcjonowaniu świata nauki:
Zmniejszanie luki pokoleniowej: Doświadczeni naukowcy wspierają młodych badaczy w rozwoju ich kariery, oferując mentoring oraz wskazując efektywne kierunki inwestowania wiedzy i czasu.
Przestrzeń do współpracy: Działalność w towarzystwie zapobiega poczuciu osamotnienia naukowego na wczesnych etapach kariery oraz stwarza warunki do budowania zespołów realizujących wspólne projekty badawcze.
Popularyzacja nauki i nauka obywatelska: Organizacje te stanowią pomost między środowiskiem akademickim a społeczeństwem, umożliwiając prowadzenie działań naukowych z bezpośrednim udziałem obywateli.
Wspólny głos kierowany do władz państwowych
W programie wydarzenia znalazły się liczne wystąpienia eksperckie oraz panele poświęcone m.in. działalności wydawniczej, popularyzacji wiedzy oraz miejscu towarzystw w strukturach państwowych. Uczestnicy obrad podkreślali potrzebę mówienia spójnym, wspólnym głosem, aby wypracowane w Lublinie wnioski dotyczące przyszłości polityki naukowej wybrzmiały również na szczeblu władz centralnych.
Materiał filmowy z obrad przygotowała TV UMCS.